ای.ف‌‌‌.ن.: از وقتی‌ که به ما دادید متشکریم.

دکتر نبوی: بنده هم خوشحالم که فرصتی پیش آمد که با شما و هم میهنان عزیز ایرانی‌ صحبت کنم.

ای.ف‌‌‌.ن.: ممکن است که از شما خواهش کنم که قبل هر چیز در مورد خودتان برای خوانندگان ما توضیحی بفرمایید؟

دکتر نبوی: حتما. بنده در ایران به دنیا آماده‌ام و تا پایان تحصیلات دبیرستانی در ایران زندگی‌ میکردم. من بیش از سی‌ سال پیش یعنی‌ در سال ۱۹۷۹ به آمریکا آمدم. تحصیلات دانشگاهی من در آمریکا بوده. من یک لیسانس در میکروب شناسی‌ و یک دکترا در پزشکی‌ آزمایشگاهی یعنی Laboratory Medicine دارم و همچنین یک لیسانس در مدیریت و یک فوق لیسانس در مدیریت بهداشتی یعنی Healthcare Management دارم. 

در آمریکا زندگی‌ می‌کنم و محل کار بنده هم در طول این سالها در آمریکا بوده. بنده از سال ۱۹۸۴ یعنی‌ تقریبا ۲۶ سال پیش در قسمت آزمایشگاه شروع به کار کرده ام. در طول این سال ها در تمام امور آزمایش گاهی کار کرده ام. اوایل کار من در بیمارستان بوده و برای سازمان‌های دولتی کار می‌کردم. از سال ۱۹۸۹ به قسمت خصوصی رفتم و در قسمت تحقیق شروع به کار کردم. در سازمان‌های شناخته شده مثل SmithKline و Quest در آمریکا و همچنین Beecham انگلیس هم در قسمت تحقیق و هم در سطح مدیریت اشتغال داشته ام.

ای.ف‌‌‌.ن.: لطفا در مورد استفاده از سلول‌های بیادی بفرمایید؟

دکتر نبوی: در سال ۲۰۰۳ مشغول به تحقیق روی سلول‌های بنیادی شدم. سازمان cellulogix را دایر کردم و از عده‌ای از همکارانم خواستم که با بنده همکاری کنند و این ترتیب شروع به کار کردیم.  برای تعدادی از بیماری‌ها دستور درمان نوشتیم و از سال ۲۰۰۶ شروع به درمان یک سری از بیماری‌های مغز و اعصاب کردیم. امروز این درمان گسترش پیدا کرده و ما میتوانیم از سلول‌های خود شخص برای درمان بعضی‌ از بیماری‌ها استفاده کنیم. در حال حاضر صد ها بیمار با بیماری‌های مختلف با سلول‌های بنیادی درمان شده اند و تحت نظر ما هستند و ما میزان بهبود این اشخاص را پیگیری می‌کنیم.

ای.ف‌‌‌.ن.: ممکن است در مورد نتیجه این تحقیق بفرمایید؟

دکتر نبوی: ما از بیماری‌های مغز و اعصاب شروع کردیم و امروز صد‌ها بیمار با ناراحتی‌‌های مختلف مثل MS, ALS, سکته، جراحت‌های مغزی و نخاعی و حتا Autism تحت نظر ما هستند. بعد از شروع به استفاده از سلول های استخراج شده از مغز استخوان یعنی Autologus شروع به درمان بسیاری از بیماری‌های دیگر کرده ایم از جمله گروه بیماری‌های Autoimmune. توضیح دقیق این واژه‌ها کمی‌ مشکل است ولی‌ پزشکان ایرانی‌ همه با این واژه‌ها آشنای دارند. 

بعضی‌ بیماری‌ها مثل بیماری قند و آرتروز به کلی‌ میتواند درمان شوند. بیماری‌های دیگر مثل MS و انواع خاصی‌ از جراحات نخاعی میتواند ترمیم پیدا کنند. البته ما باید در انتخاب کاندید‌های این درمان دقت کنیم چون این درمان در حال حاضر برای همهٔ بیماری ها میسر نیست. حتا کسانی‌ که امروز کاندید این درمان هستند متوجه اند که این نوع درمان محدودیت های بسیاری دارد و نتیجه آن، مثل بسیاری از درمان‌های پزشکی‌، قابل پیش بینی‌ نیست. ما سعی‌ کرده ایم که اطلاعات کامل تری در مورد بیماریها و نتیجه آنها در وبسایت www.cellulogix.com قرار دهیم.

ای.ف‌‌‌.ن: شما به بیماری که در مورد این نوع درمان می‌خواهد بداند چه میگوید:

دکتر نبوی: قبل هر چیز نقش ما اطلاع رسانی میباشد و همیشه تلاش من اینست که کسی‌ که این نوع درمان را در نظر دارد با اطلاعات کامل و با کمک خانواده ااش و با نظر پزشک خانوادگی این تصمیم را بگیرد. به طور کلی‌ مهمترین سوال برای بیمار اینست که اگر برای این درمان اقدام کند آیا آسیبی به ایشان می‌رسد؟ و بعد هم اینکه چقدر شانس برای بهبود هست؟

ای.ف‌‌‌.ن.: ممکن است شما در این مورد صحبت کنید؟

دکتر نبوی: با کمال میل.

در مورد آسیب‌های جانبی میتوانم بگویم که این گونه درمان بسیار امن است و آسیب جانبی جدی و یا دراز مدت ندارد. در تعداد بسیار کمی‌ از بیماران طب خفیف و یا حالت‌های آلرژی دیده میشود. این گونه علائم ممکن است تا چند ساعت بعد از درمان ظاهر شود و تا چند روز ادامه داشته باشد ولی‌ هیچ گونه ناراحتی‌ برای بیمار ایجاد نمیکند و در مدت کوتاهی از بین میرود .

در مورد انواع بیماری‌ها و میزان بهبود توضیح خیلی‌ زیاد است و این توضیحات و مدارک آن منتشر شده. برای گنجایش در این مصاحبه میخواهم این توضیح را بدهم.

ببینید همه کسانی‌ که با ما تماس میگیرند، حال یا خودشان یا عزیزشان، از بیماری‌ای رنج میبرند که علاجی ندارد. ولی‌ در همین جا اشخاص به دو گروه تقسیم میشوند. گروه اول کسانی‌ هستند که علیرغم بیماری شان زندگی‌ نسبتا معمولی دارند. به عنوان مثال کسی‌ که مبتلا به بیماری قند میباشد از استفاده از دارو و محدودیت قضایی و خطر عفونت رنج میبرد ولی‌ این شخص کار می‌کند، تحصیل می‌کند، ازدواج می‌کند، و غیره. این شخص برای درمان نزد ما میاید که بتواند راحت تر و با خطر کمتر زندگی‌ کند. این شخص اگر بخواهد میتواند از طریق سلول‌های بنیادی بیماری قند را درمان کند. نتایج درمان تحقیقی ما و سایر سازمان‌های تحقیقی نشان میدهد که این کار شدنی‌ست.

حال شخصی‌ را که از بیماری MS رنج میبرد در نظر بگیرید. اولا بستگی به مقدار پیشرفت این بیماری این شخص یا در راه رفتن اشکال دارد و یا اینکه در مدت نسبتا کوتاهی دچار ناراحتی‌‌های زیادی میشود. متأسفانه کسانی‌ که به این بیماری دچار میشوند مشکلات بسیاری دارند و خلاصه امر اینکه زندگی‌ معمولی نخواهند داشت. امروز با استفاده از سلول‌های بنیادی میتوان با این بیماری مبارزه کرد. البته انتخاب کردن کاندید مناسب برای این درمان بسیار مهم است چون اگر بیماری خیلی‌ پیشرفت کرده باشد درمان هم بسیار مشکل خواهد بود. میزان بهبود به سنّ، میزان پیشرفت بیماری، وضعیت کنونی بیمار، رعایت دستور پزشکی‌ بعد از درمان، و خیلی‌ عناصر دیگر بستگی دارد. ولی‌ نهایتاً این درمان امن‌ترین و موثر‌ترین درمان موجود برای این بیماری میباشد.

همانطور که عرض کردم این توضیح مختصری بود که میتوانم در این مقدار زمان کوتاه ارائه دهم. باید توجه داشت که هر نوع بیماری و هر بیمار موقعیتی خاص و متفاوت دارد که باید دقیقا بر رسی شود.

ای.ف‌‌‌.ن.: شما چند نفر بیمار ایرانی‌ هم داشته اید. ممکن است توضیح بفرمائید که درمان آنها به چه صورت انجام شد:

دکتر نبوی: حدود دو سال پیش بنده تعدادی تقاضا به دستم رسید و وقتی‌ که با متقاضیان تماس گرفتم از ایشان پرسیدم که چگونه در مورد سازمان ما اطلاع پیدا کرده اند. به بنده گفتند که یک پزشک ایرانی‌ ایشان را معرفی‌ کرده. گویا یک پزشک ایران که علاقه به تحقیق داشته از فعالیت سازمان ما مطلع شده و چند بیمار را راهنما‌ای کرده که با ما تماس بگیرند و جویای اطلاعات بشوند.

خوب بنده خیلی‌ علاقه داشتم و دارم که اگر بتوانم به هم میهنانم خدمتی بکنم. البته از آنجای که بنده سال هاست که به ایران نرفته‌ام و برای بیماران هم امکان نداشت که به آمریکا بیایند در مرحله اول تماس در همین حد متوقف شد. چند وقت بعد یکی‌ از بیماران با من تماس گرفت و گفت که یکی‌ از بستگان ایشان میتواند یک قسمت از بیمارستانی را در ترکیه در اختیار ما بگذارد. البته بنده خیلی‌ خوش حال شدم و یک سفر به ترکیه رفتم ولی‌ از تجهیزات آنجا خیلی راضی‌ نبودم. بعد از آن از طریق یکی‌ از دوستان خودم موقعییتی بسیار خوبی در کشور آذربایجان در شهر باکو به وجود آمد. بنده تا کنون دو بار به آنجا رفته‌ام و تعدادی از هم میهنان برای درمان به آنجا آمدند. تا کنون همه چیز بسیار عالی‌ بر گذار شده و ما در شرف پیگیری با این عزیزان هستیم. چند سازمان دیگر هم در کشور‌های همسایگی ایران علاقه به همکاری نشان داده اند ولی‌ متأسفانه بزرگترین مانع برای بنده وقت است. اگر در این زمینه پیشرفتی باشد که از طریق وبسایت اعلام خواهیم کرد.

ای.ف‌‌‌.ن.: شما چرا به ایران نمیروید و چه موانعی برای کار در ایران می‌بینید؟

دکتر نبوی: ایران وطن بنده است، من همیشه به ایران علاقه دارم و آرزو دارم که روزی به ایران بروم. بنده تا کنون فقط به علت کمی‌ وقت به ایران نرفته ام. رفتن به ایران مستلزم دور شدن از کار در اینجا، برای مدتی‌ طولانیست، و واقعا این سال‌ها نتوانسته‌ام که چنین وقتی‌ برای این سفر در نظر بگیرم. 

در مورد کار در ایران؛ البته بنده سال‌ها دور بوده‌ام و به مقررات کاری در ایران آشنایی ندارم. ولی‌ مشکلاتی که هم اکنون با آن بر خورد می‌کنیم یکی‌ تماس با بیماران در ایران است آن هم مربوط به علت اختلاف ساعت و روزهای کار میباشد. دیگری محدودیت زبان است آن هم به این علت است که بنده در اینجا با کمک عده‌ای کارمند کارم را انجام میدهم و کارمندان دفتر من همگی انگلیسی‌ زبانند.

مساله‌ای که مرا ناراحت می‌کند مساله “عدم اعتماد” در ایران است. متاسفانه هم میهنان ما در ایران اعتماد خود را از دست داده اند، به هیچ کس اعتماد ندارند و به همه چیز با دید سؤ ع‌‌ ضن نگاه میکنند. من وارد علل این مساله نمیشوم ولی‌ عدم اعتماد هم نحوه کار را مشکل می‌کند و هم در نتیجه کار میتواند اثر بگذارد. بر قرار کردن اعتماد بین بیمار و پزشک یکی‌ از اساسی‌ ترین ارکان این رابطه است و این کار در ایران کمی‌ سخت است.

بیمار آمریکا‌ای یا اروپا‌ای و پزشکش با ما همکاری میکنند تا اینکه ما بتوانیم بهبود را در بیمار ببینیم و با مدرک نشان دهیم. بیمارانی‌ که در سال ۲۰۰۶ تحت درمان قرار گرفته اند هنوز با ما در تماسند و جواب آزمایش برای ما میفرستند. متأسفانه ما این طرض کار را در ایرانیان نمی‌بینیم. بیمار ایرانی‌ یک ماه بعد از عمل تلفن می‌کند و میگوید من چرا خوب نشدم. و من در صدای ایشان عدم اعتماد را احساس می‌کنم. بنده این نکته را مطرح می‌کنم چون خودم را قبل از هر چیز ایرانی‌ می‌دانم و از خودمان خرده میگیرم.

ای.ف‌‌‌.ن.: آینده درمان از طریق استفاده از سلول‌های بنیادی را چگونه می‌بینید؟

دکتر نبوی: استفاده از سلول‌های بنیادی برای درمان بعضی‌ از بیماری‌ها شروع شده و در آینده نزدیک بیشتر ترویج پیدا خواهد کرد. در حال حاضر بنده و گروهی از محققین از روی علاقه وارد این قسمت از علم پزشکی‌ شده ایم. بزودی این قسمت از علم پزشکی‌ تحت عنوان “باز ساز پزشکی‌” یعنی Regenerative Medicine به عنوان یک تخصص در دانشگاه‌های پیشرفته تدریس خواهد شد و متخصصین بیشتری در این رشته شروع به فعالیت خواهند کرد. در آمریکا و اروپا صد‌ها برنامه مختلف در حال انجام است و، یک به یک، اکثر بیماری‌هایی‌ که امروز بدون علاج تلقی‌ میشوند، با استفاده از سلول‌های بنیادی، درمان خواهند شد. پس آینده برای این دانش بسیار روشن است و نسل آینده بسیار سلامت تر و طولانی تر زندگی‌ خواهد کرد.

ای.ف‌‌‌.ن.: با تشکر از شما.